Jakie prawa ma konsument kupujący towar na raty
Kupno telewizora, pralki czy laptopa na raty wygląda prosto: podpisujesz umowę i płacisz co miesiąc. Za jedną umową stoją jednak dwie relacje prawne. Pierwsza łączy cię ze sprzedawcą, który odpowiada za towar. Druga wiąże cię z bankiem albo firmą pożyczkową, która finansuje zakup i ustala warunki spłaty. Każda daje inne uprawnienia i inne terminy. Gdy je pomylisz, możesz stracić czas albo pieniądze. Warto więc znać różnicę, zanim sprzęt zacznie się psuć.
Co musisz dostać przed podpisaniem umowy?
Kredytodawca ma obowiązek przekazać formularz informacyjny. Znajdziesz w nim kwotę finansowania, wysokość rat i całkowity koszt. Najważniejsze jest RRSO, bo wlicza odsetki, prowizje i opłaty dodatkowe. Oferty porównuj po tym wskaźniku, a nie po wysokości raty. Niska rata przy długim okresie spłaty bywa najdroższym rozwiązaniem. Promocja „0%" nie zawsze oznacza brak kosztów. Sprawdź, czy nie doliczono ubezpieczenia albo wyższej ceny towaru niż przy płatności z góry. Zapytaj też, czy jest ono obowiązkowe, czy dobrowolne. Projekt umowy możesz zabrać do domu i przeczytać bez pośpiechu.
Odstąpienie od umowy i inne terminy
Terminy biegną niezależnie od siebie, więc łatwo je pomylić. Od umowy kredytu odstępujesz, składając oświadczenie na piśmie lub na innym trwałym nośniku. Wystarczy je wysłać w terminie. Odsetki zapłacisz tylko za dni, w których korzystałeś z pieniędzy. Dobrze zachować dowód nadania, bo w razie sporu pomaga wykazać dotrzymanie terminu.
| Uprawnienie | Termin | Od kiedy liczyć |
|---|---|---|
| Odstąpienie od umowy kredytu | 14 dni | od zawarcia umowy lub od otrzymania jej warunków, jeśli to później |
| Zwrot kapitału po odstąpieniu | do 30 dni | od wysłania oświadczenia |
| Odstąpienie od zakupu na odległość | 14 dni | od otrzymania towaru |
| Rękojmia za wady towaru | 2 lata | od wydania towaru |
Wadliwy towar a dalsze spłacanie rat
Wada sprzętu nie zwalnia automatycznie z płacenia rat. Reklamację składasz u sprzedawcy, a rękojmia działa tak samo jak przy zakupie za gotówkę. Możesz żądać naprawy, wymiany, obniżenia ceny, a przy istotnej wadzie nawet zwrotu pieniędzy. Wyjątkiem jest kredyt powiązany ze sprzedażą. Jeśli odstąpisz od umowy kupna, wygasa również powiązany z nią kredyt. Gdy sprzedawca nie wywiązuje się z umowy, możesz po bezskutecznym wezwaniu zwrócić się z roszczeniami do kredytodawcy, choć w ograniczonym zakresie. Do czasu rozstrzygnięcia sporu lepiej płacić raty, żeby nie narobić sobie zaległości.
Wcześniejsza spłata
Całość albo część zobowiązania możesz spłacić w każdej chwili. Kredytodawca musi wtedy obniżyć koszt o odsetki i opłaty przypadające na skrócony okres. Może pobrać prowizję za wcześniejszą spłatę, ale ustawa ją limituje i nie pozwala przekroczyć kosztów, które faktycznie poniósł. Zgłoś taki zamiar na piśmie. Poproś też o potwierdzenie salda i zaświadczenie o wygaśnięciu zobowiązania, bo przyda się przy kolejnym kredycie. Przy większych ratach to często najtańszy sposób na zmniejszenie całkowitego kosztu zakupu.
Opóźnienie w spłacie raty
Za zwłokę naliczane są odsetki, ale ustawa ogranicza zarówno ich wysokość, jak i pozaodsetkowe koszty kredytu. Przed wypowiedzeniem umowy wierzyciel musi wezwać cię do zapłaty i wyznaczyć dodatkowy termin. Zanim dojdzie do tego etapu, napisz do niego z propozycją zmiany harmonogramu. Wiele instytucji chętniej się na to zgadza, gdy klient reaguje od razu. Przy sporze, którego nie da się zakończyć ugodą, pomoc znajdziesz u powiatowego rzecznika konsumentów albo w sądzie polubownym przy Rzeczniku Finansowym.